Stablecoin vẫn chủ yếu phục vụ giao dịch, thanh toán còn chậm

Thanh toán bằng stablecoin hiện vẫn rất nhỏ, dưới 1% trong các dòng thanh toán thực của thế giới, vì phần lớn khối lượng on-chain đến từ giao dịch crypto và chuyển nội bộ chứ không phải mua bán hàng hóa, dịch vụ.

Các ước tính từ McKinsey & Company, TD Economics và các chuyên gia cho thấy “khối lượng chuyển stablecoin” thường bị thổi phồng bởi hoạt động giao dịch và vận hành giao thức. Vì vậy, cần tách bạch “thanh toán thực” với “chuyển on-chain” khi đánh giá mức độ ứng dụng.

Tỷ trọng thanh toán stablecoin thấp hơn 1% trong thanh toán thực

McKinsey & Company ước tính khối lượng thanh toán stablecoin khoảng 390 tỷ USD/năm, tương đương khoảng 0,02% dòng thanh toán toàn cầu, nên mức “settlement” từ stablecoin vẫn thấp hơn rất nhiều so với 1% hoạt động thanh toán thực.

Con số 390 tỷ USD/năm cho thấy stablecoin đã có hoạt động thanh toán, nhưng quy mô vẫn còn nhỏ khi đặt cạnh dòng thanh toán toàn cầu. Điểm quan trọng là “khối lượng thanh toán” khác với “khối lượng chuyển on-chain” ghi nhận trên blockchain.

Khoảng cách này phản ánh thực tế đo lường: phần lớn giao dịch stablecoin được ghi nhận không phải là thanh toán cho mua hàng, dịch vụ, hay quyết toán hóa đơn. Thay vào đó, nhiều giao dịch là luân chuyển on-chain phục vụ giao dịch crypto, quản trị thanh khoản, hoặc điều phối giữa các ví và sàn.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn tổng khối lượng chuyển stablecoin trên chuỗi, quy mô có thể trông rất lớn, nhưng không phản ánh tỷ trọng thương mại thực. Để đánh giá ứng dụng thanh toán, cần lọc các giao dịch không gắn với trao đổi kinh tế ngoài đời.

Giao dịch on-chain không đồng nghĩa thanh toán thực, giao dịch crypto đang chi phối

TD Economics cho rằng giao dịch crypto là phần áp đảo trong hoạt động stablecoin: khoảng 23 nghìn tỷ USD liên quan giao dịch, so với khoảng 4 nghìn tỷ USD liên quan thanh toán, khiến thanh toán chỉ quanh mức 6% tổng hoạt động stablecoin.

Theo TD Economics, tỷ trọng lớn thuộc về giao dịch crypto khiến vai trò “phương tiện thanh toán” của stablecoin vẫn thứ yếu. Báo cáo cũng nhấn mạnh dòng chuyển stablecoin xuyên biên giới còn rất nhỏ nếu so với tổng khối lượng chuyển tiền xuyên biên giới trên toàn cầu.

Giáo sư luật Hilary J. Allen dẫn các phân tích cho thấy khoảng 88% giá trị giao dịch stablecoin năm 2024 liên quan đến giao dịch crypto, trong khi chỉ khoảng 6% gắn với thanh toán. Bà cũng ghi nhận 1,9% người Mỹ đã dùng bất kỳ loại tiền điện tử nào để thanh toán trong năm 2024.

Một số nhà phân tích dùng cụm “on-chain, watered-down” để mô tả các chuyển khoản tần suất cao giữa sàn, hoạt động bot, hoặc vận hành giao thức, những yếu tố làm “phồng” khối lượng nhưng không tạo ra thanh toán kinh tế tương ứng.

Thanh toán stablecoin B2B và xuyên biên giới vẫn mang tính ngách, chính sách đòi hỏi bài toán kinh doanh rõ ràng

Dữ liệu McKinsey cho thấy thanh toán stablecoin B2B ước khoảng 226 tỷ USD/năm, vẫn rất nhỏ so với tổng khối lượng B2B, và tỷ trọng trong kiều hối hay thanh toán thị trường vốn còn nhỏ hơn, phản ánh mức độ “bám ngách” thay vì thay thế diện rộng.

Ước tính 226 tỷ USD/năm cho B2B là tín hiệu có ứng dụng trong một số luồng thanh toán, nhưng chưa đủ để kết luận stablecoin đang dịch chuyển các hệ thống thanh toán hiện hữu. Trên thực tế, nhu cầu về tuân thủ, quản trị rủi ro, và tích hợp vận hành thường quyết định tốc độ mở rộng.

Góc nhìn chính sách nhấn mạnh việc chứng minh giá trị sử dụng và hiệu quả kinh tế thay vì chỉ dựa vào “thông lượng” giao dịch. Đây là lý do nhiều đánh giá tập trung vào trường hợp sử dụng cụ thể như B2B hoặc một số luồng xuyên biên giới nhất định.

Cách chuyên gia định nghĩa và đo lường tỷ trọng thanh toán stablecoin

Tỷ trọng thanh toán stablecoin chỉ có ý nghĩa khi tách bạch “thanh toán thực” với “chuyển on-chain” phục vụ giao dịch và vận hành giao thức, vì hai loại luồng này có bản chất kinh tế khác nhau và ảnh hưởng trực tiếp đến kết luận về mức độ ứng dụng.

Tiêu chí phân biệt thanh toán thực với chuyển on-chain hoặc chuyển giao thức

“Thanh toán thực” thường bao gồm quyết toán mua hàng hóa, dịch vụ, kiều hối, và hóa đơn B2B. Ngược lại, “chuyển on-chain” thường gồm luân chuyển nội bộ sàn, giao dịch crypto-crypto, hoạt động cấp giao thức, và các luồng do bot tạo ra, vốn không đại diện cho thanh toán thương mại.

Vì phần “on-chain” có thể lặp lại và diễn ra với tần suất cao, nó dễ làm sai lệch phép đo nếu dùng tổng khối lượng chuyển token để suy ra mức độ dùng trong cuộc sống. Do đó, các ước tính đáng tin thường cố gắng phân loại theo mục đích giao dịch thay vì chỉ dựa vào dữ liệu chuỗi thô.

Các nguồn tham chiếu chính đang được dùng để đóng khung bức tranh

Các ước tính và quan điểm trong bài dựa trên McKinsey & Company, TD Economics, Giáo sư Hilary J. Allen, và Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang, nhằm mô tả tỷ trọng hiện tại và những điều kiện để stablecoin mở rộng vai trò thanh toán.

Những câu hỏi thường gặp

McKinsey và TD Economics ước tính thanh toán stablecoin so với tổng thanh toán toàn cầu như thế nào?

McKinsey ước tính thanh toán stablecoin khoảng 390 tỷ USD, tương đương khoảng 0,02% dòng thanh toán toàn cầu. TD Economics cho rằng thanh toán chỉ quanh 6% tổng hoạt động stablecoin, thấp hơn nhiều so với khối lượng do giao dịch crypto chi phối.

Thế nào là “thanh toán thực” so với chuyển on-chain hoặc chuyển phục vụ giao dịch?

Thanh toán thực là quyết toán cho hàng hóa, dịch vụ, kiều hối, hoặc hóa đơn B2B. Chuyển on-chain thường gồm giao dịch, luân chuyển nội bộ sàn, vận hành giao thức, và luồng bot, những hoạt động không gắn trực tiếp với thương mại hàng hóa, dịch vụ.