Terwijl tech-kapitaal naar rechts verschuift, raken gewone mensen snel verwijderd van het groeididend.

Auteur: Zen, PANews

Minder dan een jaar nadat het vorige groeifonds van $4,6 miljard met succes was opgehaald, heeft Peter Thiel's Founders Fund de fondsenwerving voor zijn nieuwe fonds van $6 miljard, "Growth IV", in wezen voltooid. Rapporten geven aan dat ongeveer $1,5 miljard van het nieuwe fonds afkomstig was van eigen middelen van Founders Fund-partners, en het heeft aanzienlijke belangstelling van institutionele beleggers aangetrokken, waarbij de externe LP-inschrijvingsvraag de capaciteit van het fonds overtrof.

Naast de kapitaallogica van topfondsen die sterke onderhandelingsmacht genieten, heeft Founders Fund, als de meest ideologisch gedreven kapitaalgroep in Silicon Valley, opnieuw een bepaalde verklaring afgelegd in zijn fondsenwerving: AI, defensietechnologie, ruimtevaart en "nationale capaciteiten" zijn opnieuw de centrale thema's van kapitaal geworden.

Wat Founders Fund uniek maakt, is dat het een zeer duidelijke visie op technologie-geassocieerde politiek inbedt in zijn investeringspraktijken. Van SpaceX, Palantir en Anduril tot Stripe en OpenAI, Founders Fund creëert een combinatie van nationale fundamentele capaciteiten en platformtechnologieën die direct kunnen worden ingebed in nationale capaciteiten, en onderdeel worden van veiligheid, inlichtingen, ruimtevaart, industrie en infrastructuur.

"Terugkeren naar de oorspronkelijke ambitie": De heropkomst van het Koude Oorlog-stijl technologische natiemodel

In de afgelopen jaren is de verschuiving van Silicon Valley's tech-elite naar rechts een nieuwe trend geworden. Deze tech-rechtse groepen worden doorgaans gekenmerkt door de overtuiging dat technologische vooruitgang, kapitaal en zeer capabele elites de richting van de samenleving moeten bepalen, terwijl ze tegelijkertijd afkeer uitdrukken van progressieve culturele politiek, afkeer van hoge regulering en een groeiende bereidheid om technologie te koppelen aan staatsmacht.

Velen beschrijven dit fenomeen als Silicon Valley's "invasie" van het Pentagon. Maar in werkelijkheid zijn Silicon Valley en het Amerikaanse staatsapparaat nooit echt gescheiden geweest; wat er vandaag gebeurt, is simpelweg de hernieuwde nadruk op deze relatie.

In het internettijdperk stelt het publiek zich Silicon Valley voor als een garagemythe vol technische genieën, anti-bureaucratisch, anti-overheid, en een wereld die volledig groeide op de vrije markt. Maar historisch gezien zijn de oorsprong van Silicon Valley altijd diep verweven geweest met defensie-, militaire en nationale onderzoekssystemen.

Tijdens de Koude Oorlog ondernamen topuniversiteiten zoals Stanford University talrijke defensie-gerelateerde onderzoeksprojecten, en gerelateerde vroege elektronica-startups dienden voornamelijk het leger en overheidsinstanties. Daarom waren de innovatie en groei van vroege hightech-industrieën nauw verbonden met het Amerikaanse nationale veiligheidssysteem. De wortels van het moderne internet liggen bijvoorbeeld in projecten van de Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) van het Amerikaanse ministerie van Defensie in de jaren zestig.

Bovendien stimuleerden NASA's Apollo-programma's specificaties en aankoopvereisten voor geïntegreerde schakelingen aanzienlijk de innovatie en technologische volwassenheid in halfgeleiderfabricage, en hielpen de prijzen snel te verlagen zodra de fabricageprocessen volwassen waren. Met andere woorden, vroege chips bewezen zichzelf niet eerst op de civiele markt voordat ze natuurlijk het nationale systeem betraden; eerder stuwde de nationale vraag ze eerst vooruit, wat leidde tot geleidelijke commercialisering.

Dit is waarom Peter Thiel en zijn bondgenoten hun huidige strategie zien als een heropleving van een bepaald "Koude Oorlog-tijdperk technologische natiestaat-model." Het verschil ligt in het feit dat tijdens de Koude Oorlog de belangrijkste spelers overheidslaboratoria, DARPA, NASA en traditionele aannemers waren, terwijl de nieuwe hoofdrolspelers vandaag durfkapitaal-gesteunde dual-use technologieplatforms zijn. Het Pentagon heeft zich niet teruggetrokken; het draagt eenvoudigweg actief de bron van innovatie over aan het commerciële technologiesysteem.

Peter Thiel omarmde deze verschuiving eerder en explicieter dan de meeste VC's. Founders Fund sprong niet zojuist pas op de kar van investeren in defensietechnologie; het was al lang geleden een institutionele belegger in Palantir, de "AI-wapenhandelaar" (Peter Thiel zelf is medeoprichter van Palantir). Founders Fund is ook al lang een kernsupporter van Anduril, het "AI-defensiebedrijf", en investeerde vorig jaar als hoofdinvesteerder $1 miljard om Anduril te helpen een financieringsronde van $2,5 miljard te voltooien met een waardering van $30,5 miljard.

SpaceX, met capaciteiten in commerciële ruimtevaart, militaire satellieten, slagveldcommunicatie en lanceringen, is een goed voorbeeld van particulier kapitaal dat kritieke nationale infrastructuur betreedt. Het verwerft massale contracten van NASA en het National Reconnaissance Office, en op de civiele markt heeft het via lanceerdiensten, commerciële satellieten en het Starlink-breedbandnetwerk een mondiale commerciële voetafdruk opgebouwd. Starlink in het bijzonder biedt niet alleen communicatiediensten aan afgelegen gebieden, maritiem vervoer en luchtvaart, maar dient ook effectief als fundamentele communicatie-infrastructuur in het Oekraïense conflict.

Interne verdeeldheid binnen de tech-rechtervleugel

a16z, een andere belangrijke speler in het tech-rechtse kamp, heeft nog meer invloed op de kapitaalmarkten. Zijn massieve financieringsronde van $15 miljard eerder dit jaar veroverde direct bijna 18% van alle durfkapitaalfinanciering in de Verenigde Staten.

In de afgelopen jaren heeft a16z een aanzienlijke rechtse verschuiving ondergaan, niet langer tevreden met simpelweg een consumenteninternetfonds te zijn, en is begonnen "nationaal belang" in zijn investeringstaal op te nemen. a16z heeft ook specifiek het "American Momentum"-fonds opgericht, gericht op investeringen in bedrijven die nationale belangen ondersteunen, met gebieden zoals defensie, productie, toeleveringsketen, onderwijs, huisvesting en openbare veiligheid.

Het groeperen van Thiel en Marc Andreessen van a16z in hetzelfde kamp maskeert echter hun interne verschillen; hun paden zijn eigenlijk heel verschillend.

a16z's onderliggende benadering lijkt meer op technologisch accelerationisme dan Thiel's elitair nationalisme. Andreessen's focus ligt op overregulering, onderdrukte innovatie en de noodzaak voor Amerikaanse ontwikkeling. Daarom suggereert a16z's vermogen om gelijktijdig zwaar te investeren in AI, crypto, bedrijfssoftware, biotechnologie en defensietechnologie een gok op "de technologische golf zelf", in plaats van een duidelijke vooringenomenheid richting veilige naties, geopolitieke competitie en platforms met hoge barrières, zoals bij Thiel.

Volgens een Reuters-rapport vorig jaar was a16z zelfs van plan een AI-megafonds van $20 miljard op te halen, met als kerndoelstelling kapitaliseren op wereldwijde investeringen in Amerikaanse AI-bedrijven. Thiel's Founders Fund daarentegen lijkt zijn fondsen te concentreren op enkele "beschavingsniveau-bedrijven", met een voorkeur voor voortdurend zwaar investeren in een zeer klein aantal winnaars.

Dit is ook het belangrijkste verschil tussen de twee benaderingen. a16z gelooft meer in het toestaan van vrije expansie van technologie, terwijl Thiel meer gelooft in het in staat stellen van enkele strategische technologiebedrijven om dominantie te bereiken, en hierachter liggen fundamenteel verschillende politieke filosofieën. "Om blijvende waarde te creëren en vast te leggen, moeten bedrijven streven naar monopolies," Thiel's benadering draagt altijd een duidelijk, zelfs flagrant, elitair bewustzijn. Weerspiegeld in zijn investeringen wil hij niet alleen investeren in groei, maar geeft hij de voorkeur aan bedrijven die structureel concurrentie kunnen verminderen, toetredingsbarrières kunnen verhogen en belangrijke knooppunten kunnen beheersen.

Dit is precies waarom de alliantie tussen tech-rechts, dat nauw verbonden is met Trump, en MAGA inherent fragiel is. Hun convergentie is gebaseerd op hun gedeelde afkeer van het traditionele establishment, hun afkeer van recent Democratisch toezicht en culturele politiek, en hun bereidheid om "grootmachtconcurrentie", "Amerikaanse industriële heropleving" en "nationale capaciteitsopbouw" als gemeenschappelijke basis te gebruiken.

De kloof tussen elites en populisme is echter even duidelijk en onverzoenlijk. MAGA's sociale basis neigt meer naar populistisch protectionisme, anti-immigratiegevoelens en anti-globalisering. Ondertussen is tech-rechts, vertegenwoordigd door Silicon Valley-kapitaal, onvermijdelijk afhankelijk van hoogopgeleide immigranten, mondiale talentnetwerken en transnationale kapitaalstromen. Toen de Trump-administratie H-1B-kosten verhoogde en de screening aanscherpte, had dit direct invloed op Amerikaanse techbedrijven, juist omdat deze bedrijven sterk afhankelijk zijn van ingenieurs uit India, China en wereldwijd in de AI-race.

AI-kwesties hebben deze kloof vergroot. Tech-rechts neigt ertoe AI te zien als een kernmotor van Amerikaanse groei en nationale concurrentiekracht, en is vijandig tegenover regelgevende en veiligheidsbeperkingen. Trump's poging om federale financiering te gebruiken om staatsregulering van AI te beperken, sluit aan bij deze voorkeur van techkapitaal. De houding van de MAGA-basis tegenover AI is echter veel minder verenigd; ze maken zich zorgen over banenverlies en wantrouwen instinctief het culturele standpunt en de machtsuitbreiding van Silicon Valley-giganten.

De voordelen van technologische innovatie raken steeds verder verwijderd van gewone mensen

Onlangs wordt er, naast het feit dat Founders Fund naar verluidt een fonds van $6 miljard voltooit, ook door durfkapitaalbedrijf General Catalyst ongeveer $10 miljard opgehaald. Deze grootschalige fondsenwervingsactiviteiten door topfondsen weerspiegelen een realistischere trend: kapitaal en technologie worden steeds meer geconcentreerd in handen van enkele toonaangevende platforms. Volgens de FT ging in 2024 meer dan de helft van alle VC-financiering in de VS naar slechts negen instellingen, en is het aantal actieve VC's met meer dan een kwart gedaald ten opzichte van de piek in 2021.

Dit heeft geleid tot twee gevolgen—de centralisatie van het startup-ecosysteem zelf, en de verschuiving van veelbelovende technologiebedrijven naar de publieke markt.

Enerzijds zijn topfondsen steeds meer in staat om de toonaangevende bedrijven in hun portefeuilles te behouden, terwijl het kapitaal dat nodig is voor volgende rondes groter wordt, wat resulteert in steeds minder spelers die echt gekwalificeerd zijn om deel te nemen aan latere financiering. Anderzijds zoeken grote eenhoorns zoals Databricks, Stripe, SpaceX en OpenAI naar manieren om op de lange termijn op de particuliere markt te blijven; hun grootschalige particuliere financiering staat bekend als "particuliere IPO's." Met andere woorden, zonder de openbaarmaking en publieke controle van een IPO kunnen deze bedrijven uitbreidingen bereiken die anders mogelijk zouden zijn op de secundaire markt met behulp van enorme private equity-fondsen.

Daarom worden steeds meer van de steilste vroege waarderingsuitbreidingen geabsorbeerd door de particuliere markt, en wordt het "publieke prijspunt" waarop gewone beleggers kunnen deelnemen steeds later. Historisch gezien hebben veel geweldige techbedrijven nog steeds het grootste deel van hun marktkapitalisatiegroei behaald na beursgang. Kijkend naar een langere termijn, heeft Amerikaans durfkapitaal als geheel de Nasdaq niet consistent overtroffen.

Dit betekent dat gewone beleggers waarschijnlijk in de toekomst alleen kunnen deelnemen aan relatief late en relatief geleidelijke groei op de publieke markt; de meest explosieve vroege dividenden worden steeds meer geblokkeerd op de particuliere markt.

Het probleem eindigt daar niet. Zodra deze bedrijven meer bieden dan alleen consumentgerichte applicaties; ze worden nationale dataplatforms, overheidssoftware of satellietnetwerken, geleidelijk onderdeel wordend van het systeem en infrastructuur, verschuift de vraag van of gewone beleggers kunnen delen in de groeidividenden naar of particulier kapitaal proactief belangrijke interfaces voor de toekomstige werking van de natie en samenleving in beslag neemt met relatief beperkte publieke verantwoording.

Palantir's voorbeeld is bijzonder veelzeggend; het bedrijf heeft de afgelopen jaren snelle groei gezien, grotendeels opgebouwd op een reeks overheidscontracten. Hoewel bedrijven zeker het recht hebben om software aan overheden te verkopen, ontstaat er een complexere kwestie in openbaar bestuur wanneer het platform van hetzelfde bedrijf diep geïntegreerd raakt in gevoelige systemen zoals het leger, inlichtingendiensten en immigratiehandhaving. De verwarring van het publiek ligt in de vraag of overheidsaankopen louter het verkrijgen van hulpmiddelen zijn, of dat delen van bestuurscapaciteiten, datastructuren en besluitvormingsprocessen geleidelijk worden gebonden aan een particulier platform.

Daarom is wat echt alarmerend is niet een mysterieus verhaal van "controllers achter de schermen", maar eerder het gelijktijdig optreden van kapitaalconcentratie, de platformisering van staatsmacht en de relatieve achterstand in technologieregulering. Peter Thiel gokt niet simpelweg op de volgende golf eenhoorns; hij gokt eerder op de volgende fase van de Amerikaanse machtsstructuur zelf, en dat deze visie steeds meer zal worden gerealiseerd door technologieplatforms die worden gekoesterd door particulier kapitaal.

Dit proces zal niet noodzakelijkerwijs leiden tot een oncontroleerbare "technologische Leviathan", maar het zal in ieder geval democratische samenlevingen dwingen om een onvermijdelijker probleem onder ogen te zien: wanneer infrastructuur, staatscapaciteit en kapitaalwinsten nauwer aan elkaar gebonden zijn, wie zal voldoende institutionele capaciteit hebben om ze te beperken voordat ze daadwerkelijk de grens overschrijden?