[OPINYON] Rio Alma-tijd is goud

Jullie mogen niet te laat zijn. 

Iedereen die met Virgilio S. Almario aka Rio Alma, Nationaal Kunstenaar voor Literatuur, heeft gewerkt, weet dit. In de klas, tijdens vergaderingen of bij welk evenement dan ook, kun je niet anders dan je schamen als je te laat bent, omdat hij zeker eerder zal aankomen.

Het oude woord voor "goud" in het Hiligaynon, Cebuano, Bikolano en Tagalog is "bulawan". Bewijs dat onze voorouders al eigen kennis hadden over de verwerking van goud. Dit is ook een van de lessen die Sir Rio ons leerde — terugkijken naar ons verleden om in het heden te profiteren van de wijsheid van onze voorouders. Ook al begin je maar met woorden. 

Terug naar te laat komen. Ik heb gezien hoe hij mensen berispt die te laat op vergaderingen komen. Hoe mensen ook veranderen om ervoor te zorgen dat ze op tijd arriveren wanneer ze met hem afspreken. Zodat ze niet meer "the late" aan hun naam gekoppeld krijgen als grap van collega's. 

Vroeger was ik ook vaak "the late RR Cagalingan". Bij een vergadering kwam ik bijna 30 minuten te laat, dus had ik geen gezicht om hem en de andere aanwezigen onder ogen te komen. Ik kwam tot mezelf. Dus kan ik zeggen dat die vergadering een van de redenen was waarom ik met de motor ben begonnen. Om niet meer te laat te zijn. 

En wat kun je nog meer leren van zijn waardering voor tijd? Zoveel gouden dingen. 

Het geeft respect voor de tijd van anderen. Verkeer of wat je ook hebt meegemaakt is geen excuus, want je moet ook rekening houden met de consideratie die is gegeven aan de tijd van degene die je ontmoet.  

Voor jezelf, wanneer je je eigen tijd respecteert, opent het ruimte voor reflectie en verbetering. Er zijn zoveel dingen die we moeten weten over ons verleden: literatuur, cultuur, geschiedenis, en meer. Deze hiaten of gaps moeten worden ingevuld door er tijd aan te besteden om ze te bestuderen. Ze kunnen ook worden gevuld met onze verbeelding of imagination. 

Hij zei over poëzie, als je echt wilt schrijven, moet je elke dag een uur reserveren. Moeilijk, maar het is ook deel van het een compromis sluiten met de tijd. Bedenk eens hoe lang hij dit al doet. De discipline om te gaan zitten en tijd te reserveren voor wat je gaat schrijven, overwint elke writer's block. Je hebt geen inspiratie of muze nodig om te schrijven. Je hoeft alleen maar te gaan zitten.  

Maar nu zie ik zijn nobele strijd tegen de tijd. Onze leraar wordt ook ouder. En, zoals ze zeggen, niemand kan de tijd verslaan. Maar nu ben ik nog steeds dankbaar voor het voortdurende leren van hem. Voor de zegen van zijn verbeelding die te vinden is in het nieuwste gedicht of observatie van gebeurtenissen in de Filipijnen (op zijn Facebook-pagina of in het nieuwste boek). En daarbij komen nog al die dingen die hij heeft geschreven en de wereld van teksten die we nog moeten lezen en doorgronden.

We zullen allemaal tekort komen aan tijd, maar zo is het leven nu eenmaal. Uiteindelijk ben ik dankbaar voor zijn voorbeeld. Voor het niet vasthouden van tijd voor dichters die willen leren, voor geleerden die hun Filipijnse perspectief willen verfijnen, voor leraren die zich willen verbeteren in het vormen van de kinderen van de natie, of voor iedereen die om onze geliefde Filipijnen geeft.

Gelukkige verjaardag, Sir Rio. Hopelijk kom ik de volgende keer niet te laat. Als ik toch te laat ben, zal ik gewoon zeggen: bulawan, bulawan, bulawan. – Rappler.com

Roy Rene S. Cagalingan schrijft gedichten en essays. Hij is lid van Linangan sa Imahen, Retorika, at Anyo (LIRA). Hij is een cultureel werker.