MANILA, Filipijnen – In de Filipijnen vormen micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (MSME's) bijna alle geregistreerde bedrijven en zijn ze goed voor het grootste deel van de werkgelegenheid. Maar wanneer je kijkt waar formeel krediet daadwerkelijk naartoe gaat, ontvangen ze nauwelijks wat ze nodig hebben om te groeien.

Afhankelijk van de dataset en het jaar dat je aanhaalt, zijn ze goed voor ongeveer 99,5% tot 99,6% van alle vestigingen, ruwweg tweederde van de werkgelegenheid en ongeveer 40% van de productie.

Het dashboard voor financiële inclusie van de Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) heeft herhaaldelijk aangetoond hoe klein MSME-kredietverlening is als onderdeel van het banksysteem, met percentages die de afgelopen jaren rond de lage eencijferige getallen schommelen. Volgens de meest recente gegevens (Q3 2025) hebben de totale MSME-leningen P541 miljard bereikt, wat substantieel klinkt maar in werkelijkheid slechts 6,53% uitmaakt van alle bedrijfsleningen. Dat is een miserabel klein percentage voor de sector die verreweg de meeste mensen in dienst heeft en een groot deel van de nationale economie aandrijft.

Het getal ziet er nog ernstiger uit wanneer je het afzet tegen de oude benchmark die veel rapporten nog steeds gebruiken: de Magna Carta voor MSME's kredietallocatie die ooit van banken vereiste dat ze 8% van hun leningenportefeuille reserveerden voor micro- en kleine ondernemingen en 2% voor middelgrote bedrijven. Eind september 2025 bedroegen leningen aan micro- en kleine ondernemingen nog steeds slechts ongeveer 1,9%.

Die kloof is de reden waarom fintech-conferenties blijven hameren op digitale infrastructuur, embedded finance, open finance en betere data die kredietverlening aan kleine bedrijven eindelijk kunnen laten werken. Op Money20/20 Philippines betoogde Maya Bank-president Angelo Madrid bijvoorbeeld recent dat digitaal bankieren helpt bij financiële inclusie voor MSME's, maar alleen als het land ook de basis op orde brengt, zoals bedrijfsregistratie, documentatie en gedigitaliseerde gegevens bij overheid en financiële instellingen.

"Digitaal bankieren speelt een belangrijke rol, maar werkt het best wanneer het wordt ondersteund door de juiste nationale infrastructuur — eenvoudigere processen, gestroomlijnde vereisten en gedigitaliseerde systemen die het gemakkelijker maken voor bedrijven om te opereren en te groeien," zei Madrid op de conferentie. "Het verbeteren van toegang tot financiering gaat niet alleen over nieuwe producten. Het gaat erom de algehele ervaring eenvoudiger en intuïtiever te maken — van onboarding en verificatie tot uitbetaling en dagelijks gebruik."

Het leest als een corporate feel-good-zin omdat het dat ook is. Maar het wijst ook op echte problemen.

Waarom MSME's moeite hebben om krediet te krijgen

MSME's moeten vaak twee grote obstakels nemen: identiteit en bewijs. De eerste valt onder know-your-customer, waarbij kredietverstrekkers moeten bevestigen wie de eigenaar is, of de onderneming legitiem en correct geregistreerd is, en of de persoon die vandaag tekent over maanden nog traceerbaar en verantwoordelijk zal zijn. Klinkt eenvoudig genoeg, maar in de praktijk kan het betekenen dat je meerdere identificatiebewijzen moet overleggen die sommigen mogelijk niet hebben en dat je door veel papierwerk heen moet.

De tweede hindernis is moeilijker. Banken willen gegevens die laten zien hoe het bedrijf daadwerkelijk verdient en uitgeeft, documenten zoals verkoopgeschiedenissen, bankafschriften, facturen, belastingaangiften en alles wat helpt bij het beantwoorden van de basisvraag naar terugbetalingscapaciteit.

Veel MSME's hebben deze signalen wel, maar niet in een vorm die banken gemakkelijk kunnen verifiëren of standaardiseren, zoals financiële overzichten. Dat is precies waar veel micro- en kleine bedrijven op een muur stuiten, omdat ze mogelijk een stabiele cashflow hebben maar geen geregistreerde activa die ze kunnen verpanden.

Dit is ook een kostenprobleem. Een werkkapitaallening van P50.000 kan bijna hetzelfde onboardingwerk vereisen als een lening die 100 keer groter is. Tenslotte vereisen beide verificatie, controles, documentatie, monitoring en incasso's – waarbij mogelijk zelfs meer inspanning nodig is voor MSME's die minder gestandaardiseerde boekhoudpraktijken hebben. Voor een traditionele bank kunnen kleine leningen duur zijn om te verwerken in verhouding tot de rente die ze opleveren.

Daarom financieren zoveel MSME's groei via familie, leveranciers of informele en roofzuchtige kredietverlening. Het is ook waarom digitaal steeds weer als de oplossing wordt gepresenteerd, omdat gedigitaliseerde activiteit gemakkelijker het soort bewijs kan genereren dat kredietverstrekkers nodig hebben tegen lagere kosten.

Hoe fintechs digitale signalen kunnen gebruiken voor kredietbeoordelingen

Een concreet lokaal voorbeeld is Maya. Maya's publieke communicatie rondom MSME's heeft geleund op embedded credit, wat betekent financiering aangeboden binnen de tools die handelaren al gebruiken voor betalingen en geldbeheer, zoals hun Maya-app.

In zijn jaarverslag 2024 beschreef Maya Bank "Maya Advance" als werkkapitaalleningen geleverd via de Maya Business-app, gepositioneerd als snel en zonder onderpand voor micro-handelaren en onafhankelijke verkopers.

Kredietbeslissingen worden geïnformeerd door de transactievoetafdruk van de handelaar op het platform, zoals verkoopactiviteit, kasinstromen en gebruik van tools zoals QR-betalingen. Uitbetaling en terugbetaling worden binnen dezelfde app gehouden, waarbij geld snel wordt vrijgegeven en zonder dat de lener naar een bankkantoor hoeft te gaan.

Natuurlijk kan dat soort snelheid ook risico's verbergen. Wanneer kredietverlening gemakkelijker toegankelijk wordt, wordt het gemakkelijker om overmatig te gebruiken, vooral voor kleine bedrijven die al jongleren met krappe marges. Als de modellen van de kredietverstrekker een seizoensverzwakking verkeerd interpreteren, of als de verkopen van de handelaar dalen vanwege factoren buiten het bedrijf, moet hetzelfde wrijvingsloze systeem dat snel uitbetaalt ook snel incasseren.

Dit lijkt voor Maya geen al te groot probleem te zijn. De bank publiceert geen wanbetalingscijfers specifiek voor MSME-leningen, maar BSP-gegevens voor het derde kwartaal van 2025 tonen een bruto non-performing loan (NPL) ratio van 5,77%. Op zichzelf is dat geen ongebruikelijk niveau voor een kredietverstrekker die veel small-ticket, ongedekte, cashflow-gebaseerde kredieten verstrekt, waar NPL's doorgaans hoger zijn dan in portefeuilles met veel onderpand.

Het belangrijkere punt is dat de leningvolumes van een enkele fintech de MSME-financieringskloof niet oplossen. Maar ze laten wel zien hoe onderpand-eerst-kredietverlening kan worden verbeterd door cashflow-zichtbaarheid, gebruikmakend van doorlopende gegevens gegenereerd door de dagelijkse transacties van een bedrijf op digitale platforms. – Rappler.com

Lance Spencer Yu is een voormalig zakelijk journalist voor Rappler. Hij werkte later als analist voor particulier kapitaal bij MSCI, waarbij hij direct samenwerkte met staatsinvesteringsfondsen, pensioenfondsen en family offices in de Azië-Stille Oceaan-regio. Hij is nu werkzaam als investerings- en strategie-analist bij Dedale, waar hij diepgaand en bruikbaar onderzoek produceert voor private equity-fondsen en institutionele beleggers.

Finterest is Rappler's serie die de wereld van geld ontmystificeert en praktisch advies geeft over het beheren van je persoonlijke financiën.