پس از تعطیلی KOKO، چه اتفاقی برای 1.5 میلیون مشتری آن می‌افتد؟

پیام شرکت KOKO Networks به مشتریان در 31 ژانویه بدون هشدار قبلی رسید، اما برای بسیاری، پایان چهار ماه پیش آغاز شده بود.

"Samahani [متاسفیم] مشتری عزیز KOKO، با تاسف به اطلاع شما می‌رسانیم که KOKO امروز عملیات خود را متوقف می‌کند. به زودی مراحل بعدی را به اشتراک خواهیم گذاشت. Asante [متشکریم] که بخشی از این سفر بودید،" شرکت نوشت.

برای بیش از 1.5 میلیون خانوار در سراسر کنیا، آن پیام کوتاه متنی، پایان ناگهانی چیزی را رقم زد که به سوخت آشپزی آن‌ها تبدیل شده بود.

از اواخر نوامبر 2025، مشتریان عذرخواهی‌ها و اطمینان‌هایی دریافت کرده بودند که سوخت به زودی در دسترس خواهد بود. اما شنبه گذشته نهایی بود. 

نمایندگانی که نقاط بازپرکنی KOKO را اداره می‌کردند، یادداشت مشابهی دریافت کردند: "با تاسف اعلام می‌کنیم که به دلیل شرایط اجتناب‌ناپذیر، KOKO از امروز تعطیل خواهد شد. از مشارکت شما سپاسگزاریم."

در حالی که تعداد قابل توجهی از خانواده‌ها، به ویژه در محله‌های غیررسمی، روال روزانه خود را حول سوخت بیواتانول پرداخت همزمان با استفاده KOKO بنا کرده بودند، بسیاری به دلیل وقفه‌های خدماتی از قبل در حال تغییر به جایگزین‌هایی مانند LPG، نفت سفید و زغال سنگ بودند.

مشکلات تامین

تعطیلی پس از نزدیک به سه ماه اختلالات فزاینده تامین مرتبط با کمبود سوخت‌های زیستی رخ داد، طبق گزارش‌های رسانه‌های اجتماعی و افرادی که با TechCabal صحبت کردند. در دسامبر، صف‌های طولانی منظره آشنایی در خارج از ایستگاه‌های بازپرکنی KOKO در برخی مناطق نایروبی مانند Mathare بود، جایی که شرکت نوآفرین آشپزی پاک محبوب بود.

بررسی موردی توسط TechCabal در Athi River، Mlolongo و Kitengela — شهرهای ماهواره‌ای حدود 20 کیلومتر شرق نایروبی — تأیید کرد که بازپرکننده‌ها هفته‌ها، گاهی نزدیک به دو ماه، بدون تامین ثابت اتانول بودند.

"قبلاً بسیار قابل اعتماد بود،" استیون موسو، متصدی Victory Shops، یکی از شرکای بازپرکنی KOKO گفت. "از اواخر اکتبر، تاخیرها شروع شد و مردم منتظر ماندند، سپس دیگر نیامدند."

پنج متصدی در Msafiri، Wellsprings Home Supplies و Wa Faith MaliMali & Shop به TechCabal گفتند که تامین تقریباً سه ماه نامنظم بوده است.

برای فروشگاه‌هایی که به تردد مشتریان KOKO متکی بودند، تعطیلی ضربه‌ای به درآمد نیز هست. بسیاری به TechCabal گفتند که مطمئن نیستند آیا "مراحل بعدی" شامل غرامت، محصولات جایگزین یا هیچ‌کدام خواهد بود.

جاه‌طلبی‌های آب و هوایی کنیا

تعطیلی KOKO آسیب‌پذیری را در انتقال آشپزی پاک کنیا آشکار می‌کند.

فشار برای سوخت‌های جایگزین آشپزی به منابع مالی آب و هوا و اعتبارات کربن گره خورده است که شرکت‌ها را برای کمک به خانوارها در دور شدن از سوخت‌های آلوده‌کننده پاداش می‌دهند. آن اعتبارات قرار است سوخت ارزان‌تر را برای مصرف‌کنندگان یارانه دهند در حالی که سرمایه گذاری خصوصی را جذب کنند.

اما سیستم به منابع مالی پایدار، بازارهای جهانی کربن و اعتماد سرمایه‌گذار بستگی دارد—نیروهایی که از آشپزخانه‌های Kitengela بسیار دور هستند. وقتی منابع مالی محدود می‌شود یا زنجیره‌های تامین می‌شکنند، خانوارها در معرض خطر باقی می‌مانند.

برای اکثر خانواده‌ها هیچ جایگزین ارزان‌تری برای آشپزی پاک وجود ندارد. وقتی سوخت متوقف شد، مشتریانی مانند Ruth Mbula، یک معامله‌گر در Mlolongo، مجبور شدند شوک را به تنهایی جذب کنند.

"من باید آشپزی کنم،" Mbula گفت. "من یک کپسول گاز کوچک دارم و برای چیزهایی که به آشپزی طولانی نیاز دارند، می‌توانم زغال سنگ بخرم."

باید غذا بخوری

KOKO به عنوان مدرکی دیده می‌شد که سرمایه خصوصی و فناوری می‌توانند تغییر به آشپزی پاک در آفریقا را تسریع کنند. مشکلات شرکت نشان می‌دهند که چقدر آن پیشرفت می‌تواند دشوار باشد وقتی به شرکت‌های خصوصی واگذار می‌شود.

خود را بیشتر از یک شرکت نوآفرین معرفی کرد؛ یک راه‌حل بهداشت عمومی و آب و هوایی بود که در راحتی فین‌تک بسته‌بندی شده بود. این شرکت نوآفرین که در 2013 توسط Greg Murray برای مبارزه با جنگل‌زدایی ناشی از استفاده گسترده از زغال سنگ تأسیس شد، بیش از 100 میلیون دلار در بدهی و تامین مالی سهام از سرمایه‌گذارانی مانند Verod-Kepple، بانک Rand Merchant آفریقای جنوبی، Mirova و صندوق نوآوری آب و هوایی مایکروسافت جمع‌آوری کرده است. 

کنتورهای هوشمند آن به مشتریان اجازه می‌داد سوخت را در مقادیر روزانه کوچک، کمتر از KES 50 (0.39$) خریداری کنند و آشپزی پاک را برای خانوارهایی که توان خرید کپسول‌های کامل LPG را نداشتند، در دسترس قرار دهند.

بازپرکنی 6 کیلوگرمی LPG در اکثر فروشگاه‌ها KES 1,100 (8.53$) هزینه دارد، در حالی که بازپرکنی 13 کیلوگرمی KES 3,000 (23.25$) است، به استثنای هزینه کپسول و مشعل. زغال سنگ و نفت سفید ارزان‌ترین گزینه‌ها هستند که در مقادیر کوچک فروخته می‌شوند و در همه جا در دسترس هستند. اما آلوده‌تر و اغلب در طول زمان گران‌تر هستند.

در بسیاری از محله‌های نایروبی، یک خانوار می‌تواند روزانه KES 90 (0.7$) برای زغال سنگ خرج کند—معادل KES 2,700 (20.93$) ماهانه—در حالی که خطر هزینه‌های بهداشتی بالاتر از دود داخلی را دارد.

آشپزی الکتریکی برای اقلیت کوچکی با برق پایدار و لوازم کار می‌کند. تامین‌کنندگان اتانول دیگری وجود دارند، اما هیچ‌کدام در مقیاس KOKO یا با فناوری پرداخت همزمان با استفاده آن فعالیت نمی‌کنند. تغییر می‌تواند کاربران را مجبور به خرید اجاق‌های جدید یا سفر بیشتر کند—هزینه‌هایی که بسیاری از خانوارها نمی‌توانند مدیریت کنند.

بازپرکننده‌ها می‌گویند مشتریان در حال بداهه‌سازی هستند و سوخت‌ها را بسته به پول نقد و در دسترس بودن مخلوط می‌کنند. این کار غذا را روی میز نگه می‌دارد، اما اطمینانی را که KOKO ارائه می‌داد فرسایش می‌دهد.