چرا بخش کریپتو آفریقا وارد دوران «پرداخت به شیرفروش» خود می‌شود

در چند ماه گذشته، من شرکت‌های نوآفرینی مانند Zerocard، CoinCircuit و Machankura را پوشش داده‌ام که همگی از نظر عملیاتی متمایز هستند، اما از نظر فلسفی سعی در انجام کار یکسانی دارند: اتصال ارزهای دیجیتال به هزینه‌های روزمره. 

ساخت راه‌حل‌هایی مانند این با موج اول راه‌حل‌های کریپتویی آفریقا فاصله زیادی دارد. در سال‌های اولیه، پلتفرم‌های معاملاتی P2P و صرافی‌های فراساحلی بخش قابل توجهی از فعالیت‌ها در اکوسیستم کریپتو قاره را تشکیل می‌دادند.

این اولین باری است که مرکز ثقل کریپتو آفریقا از آربیتراژ فرامرزی به پرداخت‌های داخلی کم‌ارزش در حال جابه‌جایی است و سوال عملی‌تری را مطرح می‌کند: آیا این چیز می‌تواند به صاحبخانه من، راننده اوبر من یا زنی که در گوشه خیابان به من مواد غذایی می‌فروشد، پول پرداخت کند؟

این جست‌وجو همان چیزی است که من از عصر 'پرداخت به فروشنده شیر' آفریقا منظور دارم. 

پول تنها زمانی کاربرد واقعی دارد که تعهدات کوچک و تکراری را تسویه کند؛ تعمیرکار پشت در، دستمزد خدمتکار خانه و شارژ کردن اعتبار که خط تلفن را فعال نگه می‌دارد. 

در بیشتر دهه گذشته، بخش کریپتو آفریقا در انتقال ارزش در سراسر مرزها و دور زدن کنترل‌های سرمایه عملکرد عالی داشته است، اما زمانی که قبض می‌رسد، در حلقه باقی ماندن برایش دشوار بوده است. 

موج جدید محصولات سعی می‌کند کریپتو را زیر پوشش نگه دارد در حالی که ظاهر و احساس فرانت‌اند را شبیه ابزارهایی می‌کند که مردم قبلاً به آنها اعتماد دارند: کارت‌های نقدی، انتقال‌های بانکی، منوهای USSD.

فصل اول: نگه‌داری، معامله، خروج

داستان اولیه کریپتو آفریقا آشنا به نظر می‌رسد. جوانان نیجریه‌ای، غنایی، کنیایی و آفریقای جنوبی ارز دیجیتال بیت کوین و بعداً استیبل کوین‌های متصل به دلار را به عنوان راهی برای فرار از تورم، پوشش ریسک در برابر ارزهای محلی خود و دور زدن کمبودهای ارز خارجی کشف کردند.

صرافی‌های P2P و گروه‌های فرابورس OTC واتساپ رونق گرفتند، به ویژه پس از اینکه تنظیم‌کننده‌ها در برخی کشورها، از جمله کنیا و نیجریه، بانک‌ها را از ارائه خدمات به مشاغل کریپتو منصرف یا محدود کردند.

در حالی که آفریقای جنوب صحرا هنوز سهم کمی از حجم معاملات جهانی ارز دیجیتال را تشکیل می‌دهد، تا 205 میلیارد دلار در سال 2025، برخی از این ارزش هنوز خارج از فعالیت اقتصادی دنیای واقعی وجود دارد. 

بسیاری از جوانان همچنان ترجیح می‌دهند ارزهای دیجیتال را بلندمدت پس‌انداز، سرمایه‌گذاری یا نگه‌داری کنند، پرداخت‌های استیبل کوین فرامرزی دریافت کنند یا از حرکات قیمت سفته‌بازی و کسب درآمد کنند. فقط چند کشور، مانند اتیوپی، معاملات خرده‌فروشی کوچک ثبت‌شده را به حساب می‌آورند، هرچند وضعیت نظارتی در بیشتر کشورها همچنان کریپتو را به عنوان فناوری حاشیه‌ای به رسمیت می‌شناسد.

کاربران USDT، ارزی دیجیتال متصل به دلار، را برای ذخیره ارزش، دریافت درآمد آزاد یا پرداخت به تامین‌کنندگان خارج از کشور خریداری کردند. آنها برای سودهای سریع وارد و خارج از ارز دیجیتال بیت کوین می‌شدند. در بسیاری از بازارها، کریپتو به یک سیستم دلار موازی برای افرادی تبدیل شد که از سیستم رسمی محروم بودند.

اما یک مشکل وجود داشت: برای پرداخت شهریه مدرسه، اجاره یا برق، بیشتر مردم هنوز باید کریپتو خود را با ارزهای محلی تبدیل می‌کردند تا خرج کنند. این کریپتو را به یک پل تبدیل کرد، نه یک مقصد. سفر معمولاً در یک حساب بانکی محلی، یک کیف پول پول موبایلی یا یک پاکت پول نقد به پایان می‌رسید. بازرگان، صاحبخانه، صندوقدار سوپرمارکت در انتهای زنجیره محکم در دنیای نایرا، سدی، شیلینگ یا راند باقی ماندند.

شرکت‌های نوآفرین در حال ظهور اکنون می‌خواهند آن فعالیت هزینه مایل آخر را تقویت کنند تا کاربرد پشت کریپتو را قرار دهند.

ریل‌ها: کارت، تسویه‌حساب، USSD

Zerocard، یک شرکت نوآفرین مستقر در لاگوس را در نظر بگیرید که کل فرض آن این است که "خرج کردن کریپتو مانند پول نقد" را در نقطه فروش (PoS) معمولی جلوه دهد. کاربران موجودی را با استیبل کوین‌ها، اغلب USD Coin (USDC)، شارژ کردن می‌کنند، در حالی که Zerocard تبدیل و انطباق را مدیریت می‌کند تا بازرگانان یک معامله کارت معمولی را در PoS ببینند. کارت مانند هر کارت نقدی دیگری کشیده می‌شود؛ مکانیک غیرمعمول در پشته پشت آن زندگی می‌کند، جایی که یک امانت قرارداد هوشمند رسانه را به طور خودکار تبدیل می‌کند و تامین‌کنندگان نقدینگی در بک‌اند ورود و خروج فوری از کریپتو به ارز فیات را فراهم می‌کنند.

CoinCircuit، یکی از خوشه‌ای از شرکت‌های نوآفرین متمرکز بر بازرگان، همان مشکل را از طرف دیگر پیشخوان حل می‌کند. به جای صدور کارت، یک درگاه پرداخت برای کسب‌وکارها ارائه می‌دهد تا کریپتو را در هنگام تسویه‌حساب بپذیرند و هنوز با ارز محلی تسویه کنند. یک رستوران در لاگوس می‌تواند یک گزینه "پرداخت با کریپتو" نشان دهد، اما وقتی غبار فرو می‌نشیند، صورتحساب بانکی آن واریز های در نایرا را منعکس می‌کند.

سپس Machankura وجود دارد که از کانالی استفاده می‌کند که به قدمت بانکداری موبایلی در آفریقا است: USSD. کاربران کدهای کوتاه را روی تلفن‌های ساده شماره‌گیری می‌کنند، منوهای متنی را که شبیه بررسی اعتبار یا پول موبایلی است، حرکت می‌دهند و در پس‌زمینه، ارز دیجیتال بیت کوین در شبکه رعد و برق حرکت می‌کند.

این سه شرکت نوآفرین قطعات مختلف یک پازل را حل می‌کنند. Zerocard یک ریل کارت برای مصرف‌کنندگان شهری است که قبلاً استیبل کوین دارند. CoinCircuit یک ریل بازرگان برای کسب‌وکارهایی است که می‌خواهند پایگاه مشتری خود را بدون به ارث بردن ریسک توکن گسترش دهند. Machankura یک ریل دسترسی است که کریپتو را به تلفن‌های ساده و اتصال ناپایدار می‌کشاند.

چندین راه‌حل دیگر اکنون در حال ساخت در اطراف آن وعده هستند: کریپتو را مانند پول نقد خرج کنید. 

شرکت‌های آفریقایی، از جمله شرکت‌های نوآفرین کنیایی Tando و Kotani Pay، Onboard Global که توسط Nestcoin پرورش یافته و MoneyBadger آفریقای جنوبی، به این وعده تکیه می‌کنند. در نیجریه، چندین شرکت نوآفرین دیگر، از جمله Roqqu و Busha، در حال برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی کارت‌های کریپتو هستند که خرج کردن ارزهای دیجیتال و استیبل کوین‌ها را شبیه استفاده از یک کارت نقدی روزمره می‌کند.

ارائه‌دهندگان زیرساخت، از جمله تامین‌کنندگان نقدینگی، پردازشگرهای پرداخت درجه بانکی و ارائه‌دهندگان کیف پول، نیز برای پشتیبانی از این موج رشد جدید برای بخش کریپتو آفریقا وارد می‌شوند. با هم، آنها آینده‌ای را ترسیم می‌کنند که در آن موجودی ارز دیجیتال می‌تواند مستقیماً برای مواد غذایی، سواری با تاکسی یا اعتبار پرداخت کند، به جای اینکه از طریق یک کارگزار، یک پلتفرم خروج یا یک میز P2P انحراف پیدا کند.

با وجود حرکت رو به جلو، یک عدم قطعیت اساسی باقی می‌ماند: اینکه آیا گیرنده در انتهای زنجیره معامله واقعاً می‌خواهد کریپتو دریافت کند.

چرا ارز فیات هنوز در انتهای زنجیره قرار دارد

با تمام صحبت‌ها درباره "خرج کردن کریپتو مانند پول نقد"، اکثر این محصولات هنوز به ارز فیات ختم می‌شوند. کاربر Zerocard USDC خرج می‌کند، اما صندوقدار در سوپرمارکت با نایرا تسویه می‌کند. 

در آفریقای جنوبی، یکی از توسعه‌یافته‌ترین بازارهای کریپتو قاره، زیرساخت دارایی دیجیتال در حال حاضر به پرداخت‌های روزمره نفوذ می‌کند. مصرف‌کنندگان از برنامه‌هایی مانند Luno Pay، بایننس Pay و Zapper برای اسکن کدهای QR و پرداخت در خرده‌فروشان بزرگ استفاده می‌کنند، در حالی که بازرگانان راند دریافت می‌کنند.

آفریقای جنوبی‌ها بیش از 2 میلیون راند (112000 دلار) ماهانه برای اقلام روزمره از طریق Luno Pay، درگاه پرداختی که توسط شرکت کریپتوی متمرکز بر آفریقا Luno اداره می‌شود، در سال 2025 خرج کردند. در حالی که این رقم هنوز در زمینه بازار پرداخت‌های گسترده‌تر کوچک است، این حجم واقعی است که در صندوق‌های فروشگاه اتفاق می‌افتد، نه میزهای معاملاتی. 

درگاه‌های پرداخت کریپتو در حال جلب توجه هستند زیرا به کسب‌وکارها اجازه می‌دهند به مشتریان ثروتمند کریپتو بفروشند بدون اینکه هرگز کلاس دارایی را لمس کنند. در آفریقای جنوبی، چندین فروشگاه Pick n Pay، غول خرده‌فروشی مواد غذایی، از سال 2022 پرداخت‌های کریپتو را یکپارچه کرده‌اند. Luno Pay به بازرگانان اجازه می‌دهد پرداخت‌های کریپتو را بپذیرند و به دارندگان راهی برای خرج کردن بدون تبدیل ابتدا به ارزهای محلی می‌دهد. 

با این حال، حسابدار فروشگاه هنوز درآمد را به راند ثبت می‌کند، درست مانند جریان‌های ارز دیجیتال بیت کوین Machankura که در نهایت با ارزهای محلی ملاقات می‌کنند وقتی مردم نقد می‌کنند یا قیمت تعیین می‌کنند.

این یک اشکال نیست. این یک امتیاز به واقعیت است: به دلایل سیاست پولی و کنترل، بعید است که کریپتو تا به حال پرداخت‌های روزمره را از انتها تا انتها تامین کند. حتی جایی که برخی از محصولات جدید به بازرگانان اجازه می‌دهند مستقیماً در دارایی‌های دیجیتال تسویه کنند، این بیشتر یک ویژگی برای بومی‌های کریپتو باقی خواهد ماند، در حالی که اقتصاد گسترده‌تر به تسویه در ارز فیات ادامه می‌دهد.

"مشکل این است که بازرگانان نمی‌توانند از آن کریپتو به عنوان انتقال ارزش استفاده کنند"، شالوم اوسیادی، مدیر ارشد اجرایی Esca Finance، یک شرکت نوآفرین فین‌تک که به کسب‌وکارها در مدیریت ریسک ارزی و انجام پرداخت‌های فرامرزی کمک می‌کند، گفت. "وقتی یک بازرگان USDC شما را جمع‌آوری کرده است، نمی‌تواند به تامین‌کننده خود برود و به آنها USDC بپردازد تا کالاهای بیشتری برای پر کردن قفسه‌های خود بخرد. هنوز باید به ارز فیات برود."

شکاف نسلی نیز کمکی نمی‌کند. در آفریقای جنوبی، تنها حدود 7 درصد از دارندگان ارز دیجیتال 55 سال یا بالاتر هستند، طبق شرکت تحقیقاتی جهانی Triple A. اکثریت قریب به اتفاق دارندگان - حدود 83 درصد از آنها - بین 18 تا 44 سال قرار دارند و تاکید می‌کنند که چگونه آشنایی به سمت بزرگسالان جوان‌تر کج است. 

صاحبان مغازه‌های مسن‌تر، صاحبخانه‌ها و مدیران مالی که در انتهای دیگر معاملات نشسته‌اند، احتمال کمتری دارد که مستقیماً کریپتو داشته باشند، احتمال کمتری دارد که به آن اعتماد کنند و احتمال بیشتری دارد که بر ارز محلی اصرار کنند.

این عدم تقارن اپراتورها را مجبور می‌کند برای دو گروه به طور همزمان طراحی کنند. 

در یک طرف "بومی‌ها" قرار دارند - کارگران از راه دوری که با استیبل کوین پرداخت می‌شوند، معامله گران راحت با صرافی‌های کریپتو و کاربران قدرتمند درون زنجیره‌ای - که می‌خواهند موجودی خود را بدون خروج مداوم خرج کنند. 

در طرف دیگر "غیربومی‌ها" قرار دارند - فروشنده شیر، صاحبخانه یا صندوقدار سوپرمارکت - که می‌خواهند موجودی را به نایرا یا راند ببینند، آنها را در نرم‌افزار موجود تطبیق دهند و مالیات بر ارزش افزوده (VAT) را به روش معمول ثبت کنند.

بازرگانان به طور قاطع بومی ارز فیات باقی می‌مانند. اجاره، حقوق، مالیات‌ها و فاکتورهای تامین‌کننده آنها با ارز محلی می‌رسد. حسابداران آنها نمی‌خواهند قرار گرفتن در معرض دارایی‌های دیجیتال نوسانی را دنبال کنند. 

جذابیت این ریل‌های جدید، برای بسیاری از بازرگانان، دقیقاً این است که آنها کریپتو را میانجی می‌کنند. شرکت‌های کریپتو که در اطراف وعده 'خرج کردن کریپتو مانند پول نقد' ساخته می‌شوند، هنوز نسبت به ملاقات با هر طرف زنجیره ارزش در جایی که هستند محتاط هستند.

مقررات و هزینه آوردن کریپتو به پرداخت‌های روزمره

با تمام وعده‌ای که دارد، جاه‌طلبی 'پرداخت به فروشنده شیر' شرکت‌های کریپتو با محدودیت‌های متعددی روبه‌رو می‌شود.

از نظر نظارتی، کشورهای آفریقایی هنوز در حال کار بر روی جایگاه کریپتو هستند، به خصوص زمانی که به پرداخت‌های روزمره دست می‌زند. 

نوسانات سیاست اپراتورها را مجبور می‌کند تا به طور مداوم روابط با بانک‌ها، صادرکنندگان کارت و پردازشگرهای پرداخت را مجدداً مذاکره کنند و فقدان قوانین روشن در مورد اینکه چگونه شرکت‌های دارایی مجازی می‌توانند به ریل‌های سنتی متصل شوند، می‌تواند یکپارچه‌سازی‌ها را متوقف کند، شرکا را بترساند یا حتی محصولات را یک شبه خاموش کند. 

هرچه یک محصول به معاملات روزانه نزدیک‌تر می‌شود، بیشتر شبیه یک موسسه مالی به نظر می‌رسد، با تمام تعهدات مجوز، سرمایه و انطباقی که دلالت می‌کند.

زیربنای همه اینها یک تنش عمیق‌تر درباره کنترل پولی است. بانک‌های مرکزی به عنوان نقطه خفگی برای ایجاد و حرکت پول تکیه می‌کنند و از ابزارهایی مانند نرخ بهره، الزامات ذخیره و کنترل‌های سرمایه برای هدایت تورم، اعتبار و جریان‌های FX استفاده می‌کنند. 

برای اینکه کریپتو به مالی اصلی در مقیاس متصل شود، بیشتر حقوق‌ها، پس‌اندازها و پرداخت‌های روزمره باید از بانک‌ها یا طرح‌های پرداخت نظارت‌شده محکم عبور کنند، جایی که جریان‌ها می‌توانند برای انطباق نظارت شوند، مالیات بگیرند و در صورت لزوم، مطابق با قوانین موجود مسدود یا تغییر مسیر داده شوند. 

به همین دلیل است که کریپتو فضای بیشتری در لبه‌ها نسبت به هسته پیدا می‌کند. پرداخت‌های فرامرزی هدف آسانی هستند زیرا آهسته، گران هستند و از قبل از طریق زنجیره‌های بلند بانک‌های مکاتبه‌کننده مسیریابی می‌شوند؛ تراشیدن واسطه‌ها در آنجا بلافاصله چنگال یک بانک مرکزی بر پول داخلی را ضعیف نمی‌کند. 

اما اجازه دادن به مردم که بیشتر و بیشتر زندگی روزمره خود را روی ریل‌های موازی اجرا کنند موضوع دیگری است، زیرا دید و اهرم‌هایی را که سیاست‌گذاران به آن وابسته هستند، از بین می‌برد.

"تا زمانی که بانک‌ها پول را کنترل می‌کنند - به طور خاص، بانک‌های مرکزی پول را کنترل می‌کنند - پول هرگز غیرمتمرکز نخواهد شد"، اوسیادی گفت. "در حال حاضر، من راه واقع‌بینانه و قابل قبول سیاسی از آن نمی‌بینم. کاری که بانک‌ها سعی می‌کنند انجام دهند این است که پول را دیجیتالی کنند تا در یک شکل جدید متمرکز بماند: هر نایرایی که شما خرج می‌کنید می‌تواند توسط بانک مرکزی ردیابی شود. این نکته CBDCها [ارزهای دیجیتال بانک مرکزی] است؛ آنها پول را دیجیتالی می‌کنند، اما بیشتر به عنوان یک ابزار بزرگتر برای کنترل."

چه چیزی در معرض خطر است اگر کار کند - یا نکند

اگر آزمایش‌های 'پرداخت به فروشنده شیر' آفریقا موفق شوند، می‌توانند ریل‌های جدیدی برای دارایی‌های دیجیتال بسازند که در کنار ریل‌های سنتی در اکوسیستم پرداخت‌های قاره اجرا می‌شوند. 

آنها همچنین پیچیدگی اطراف ارزهای دیجیتال را ناپدید می‌کنند و به هرکسی اجازه می‌دهند از خرج کردن آن یا بهره‌برداری از یک پایگاه مشتری رو به رشد بومی کریپتو سود ببرد.

امروز، آن گروه ممکن است بزرگ به نظر نرسد، اما جوانانی که به سمت ارزهای دیجیتال هجوم می‌آورند، به زودی می‌توانند سهم بزرگی از بازار انبوهی را که بازرگانان باید به آن برسند، تشکیل دهند.

موفقیت می‌تواند به معنای این باشد که کاربران کریپتو هرگز مجبور نیستند اقتصاد توکن را ترک کنند؛ آنها از موجودی خود از طریق کارت‌ها، USSD، تسویه‌حساب‌های پرداخت یا برنامه‌های بازرگان خرج می‌کنند. غیربومی‌ها، از جمله بازرگانان، به سختی خود توکن‌ها را می‌بینند؛ آنها فقط تسویه قابل اعتماد را در ارزهایی که درک می‌کنند دریافت می‌کنند. در آن دنیا، تنظیم‌کننده‌ها با کریپتو به عنوان یک ریل پرداخت دیگر رفتار می‌کنند تا در کنار طرح‌های کارت و کریدورهای حواله نظارت کنند.

با این حال، شکست به این معنی است که کریپتو همان چیزی می‌ماند که بوده است: یک سیستم قدرتمند اما محیطی برای جابه‌جایی و ذخیره ارزش؛ سیستمی که خرده‌فروش غیررسمی روزمره نباید به آن اهمیت دهد، به ناامیدی پذیرندگان کریپتو.

گروه فعلی شرکت‌های نوآفرین، در واقع، در حال آزمایش این هستند که آیا کریپتو می‌تواند از آن شکاف عبور کند. آنها برای کاربرانی که دارایی‌های دیجیتال کسب و نگه می‌دارند اما هنوز در اقتصادهایی زندگی می‌کنند که تقریباً همه چیز با ارز محلی قیمت‌گذاری می‌شود، ساخته می‌شوند.