Ένας Πλανήτης Διαμορφωμένος από τις Αποφάσεις μας

Συχνά ακούμε τη φράση «φυσική καταστροφή», σαν οι συμφορές που βλέπουμε κάθε χρόνο να είναι απλώς ο φυσικός ρους των πραγμάτων. Όμως, όσο πιο προσεκτικά κοιτάς, τόσο πιο δύσκολο είναι να το πιστέψεις αυτό. Δεν υπάρχει τίποτα φυσικό στο να πλημμυρίζουν επανειλημμένα ολόκληρες κοινότητες, επειδή οι υποδομές δεν σχεδιάστηκαν ποτέ για να αντέχουν ισχυρότερες καταιγίδες. Δεν υπάρχει τίποτα φυσικό στο να μετατρέπονται αίθουσες διδασκαλίας σε κέντρα εκκένωσης, ή στο να προσπαθούν φοιτητές να ανταποκριθούν σε προθεσμίες ενώ οι οικογένειές τους ξαναχτίζουν από μια ακόμη απώλεια.

Σε πολλές τοπικές κοινότητες, οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης δεν είναι πλέον αφηρημένες. Εκδηλώνονται σε καθημερινές διαταραχές, σε βιοπορισμούς που γίνονται όλο και πιο επισφαλείς, σε σπίτια που ξαναχτίζονται μόνο για να υποστούν ζημιές ξανά, στη σιωπηλή αλλά διαρκή αβεβαιότητα για το τι θα φέρει η επόμενη σεζόν τυφώνων. Στα πανεπιστήμια, η συζήτηση είναι συχνά πιο ορατή. Οι φοιτητές μιλούν για βιωσιμότητα, κλιματική δικαιοσύνη και λύσεις μέσα στην αίθουσα, αλλά βγαίνουν έξω σε πανεπιστημιουπόλεις που εξακολουθούν να παλεύουν με τα απόβλητα, τη ζέστη και τις περιορισμένες θεσμικές αλλαγές. 

Υπάρχει μια αυξανόμενη ευαισθητοποίηση, αλλά και μια αυξανόμενη απογοήτευση για το πόσο αργά κινούνται τα πράγματα.

Μέρος αυτής της απογοήτευσης προέρχεται από τη γνώση ότι μεγάλο μέρος αυτής της ζημιάς μπορεί να προληφθεί. Οι καταστροφές διαμορφώνονται από αποφάσεις: από το πού και πώς οικοδομούμε, από το αν προστατεύουμε τα οικοσυστήματα ή τα αφήνουμε να υποβαθμιστούν, από το ποιος ωφελείται από την ανάπτυξη και ποιος επωμίζεται το κόστος. Ενώ οι κοινότητες καλούνται να προσαρμοστούν, να ανακάμψουν και να παραμείνουν ανθεκτικές, οι εταιρείες συνεχίζουν να ανακτούν γη, να εξάγουν πόρους και να επεκτείνονται σε περιοχές που δεν έπρεπε ποτέ να εκμεταλλευτούν εξαρχής. Αυτές οι επιλογές καθιστούν τις ήδη ευάλωτες περιοχές ακόμη πιο εκτεθειμένες, μετατρέποντας κινδύνους σε κρίσεις.

Και όμως, παρά όλα αυτά, οι άνθρωποι συνεχίζουν να δρουν. Στις κοινότητες, το βλέπεις ανάμεσα σε γείτονες που οργανώνονται, ξαναχτίζουν μαζί και βρίσκουν τρόπους να προστατέψουν ό,τι μπορούν. Στα πανεπιστήμια, εκδηλώνεται σε πρωτοβουλίες με επικεφαλής φοιτητές, σε προσπάθειες υπεράσπισης και στην ώθηση για τη μετατροπή της γνώσης σε κάτι πιο συγκεκριμένο. Η δουλειά είναι συχνά αργή και υποχρηματοδοτούμενη, και σπάνια κερδίζει την προσοχή που της αξίζει, αλλά επιμένει.

Αυτή η επιμονή έχει σημασία, αλλά πρέπει επίσης να συνοδεύεται από λογοδοσία. Η ευαισθητοποίηση από μόνη της δεν αρκεί αν τα συστήματα που επιτρέπουν σε αυτές τις συνθήκες να συνεχίζονται παραμένουν αμετάβλητα. Η απαίτηση λογοδοσίας από τους ηγέτες, ο εκβιασμός καλύτερου σχεδιασμού, ισχυρότερων προστασιών και μακροπρόθεσμων λύσεων αποτελεί μέρος της δουλειάς, μαζί με την αμφισβήτηση του ρόλου των εταιρειών και των αναπτύξεων που προτάσσουν το κέρδος έναντι των ανθρώπων και του περιβάλλοντος.

Σημαίνει επίσης να αναγνωρίσουμε ότι η δράση δεν είναι μακρινή ή περίπλοκη—βρίσκεται ήδη στις καθημερινές μας επιλογές. Να επιλέγουμε να περπατάμε ή να μοιραζόμαστε αυτοκίνητο αντί να βασιζόμαστε σε μονοθέσιες μετακινήσεις όποτε είναι δυνατόν. Να χρησιμοποιούμε τα μέσα μαζικής μεταφοράς και να απαιτούμε να είναι ασφαλέστερα, πιο προσβάσιμα και πιο αξιόπιστα. Να φέρνουμε επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια, μπουκάλια, σκεύη και δοχεία αντί να βασιζόμαστε σε μονόχρηστα πλαστικά. Να αρνούμαστε τις πλαστικές σακούλες και να φέρνουμε οικολογικές τσάντες όταν αγοράζουμε από καταστήματα ή αγορές. Να επιλέγουμε προϊόντα με ελάχιστη ή χωρίς πλαστική συσκευασία και να υποστηρίζουμε σταθμούς ανεφοδιασμού και τοπικές πρωτοβουλίες μηδενικών αποβλήτων όταν είναι διαθέσιμες. Να διαχωρίζουμε σωστά τα απόβλητα, να κάνουμε κομποστοποίηση βιοδιασπώμενων αποβλήτων όπου είναι δυνατόν και να συμμετέχουμε σε ανακυκλωτικές δράσεις σε πανεπιστημιουπόλεις ή κοινότητες. Να μειώνουμε την κατανάλωση ενέργειας κλείνοντας τα φώτα, αποσυνδέοντας συσκευές και επιλέγοντας αποδοτικές συσκευές. Να υποστηρίζουμε τοπικές και βιώσιμες πηγές τροφίμων αντί για βαριά συσκευασμένες ή εισαγόμενες εναλλακτικές όπου είναι δυνατόν. Να μιλάμε ανοιχτά σε σχολεία, χώρους εργασίας και κοινότητες όταν οι περιβαλλοντικά επιβλαβείς πρακτικές εκλαμβάνονται ως φυσιολογικές ή αγνοούνται.

Διότι αυτό δεν αφορά μόνο την επιβίωση από ό,τι έρχεται. Αφορά την άρνηση να κανονικοποιήσουμε αυτό που δεν έπρεπε ποτέ να ήταν αποδεκτό εξαρχής, και αυτού του είδους η αλλαγή πάντα ξεκινούσε από ανθρώπους που αρνούνται να κοιτάξουν αλλού.